Kategoria: ARTYKUŁY

Ruch autonomiczny Polaków na Wileńszczyźnie 1989-1991. Reasumpcja

Program autonomii Wileńszczyzny nie był ani inicjatywą przywództwa ZSRR czy KGB, nie został też narzucony przez komunistyczną nomenklaturę. Miał cechy żywiołowego ruchu społecznego Polaków zamieszkujących zwarcie terytorium Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej a potem Litwy. Zmobilizowani w ramach przebudzenia narodowego w czasach politycznego przełomu, usiłowali oni wywalczyć podmiotowość dla swojej wspólnoty. Kierowały nimi dokładnie te same przesłanki, które kierowały walczącymi o secesję względem ZSRR Litwinów tyle, że Polacy do programu secesjonistycznego się nie posunęli.

Read More

Adam Chajewski: Warszawa nie chciała podnosić kwestii praw Polaków Wileńszczyzny

„Wspominam go jak nasze pierwsze zebrania w 1980 roku na których organizowaliśmy struktury „Solidarności”. Ogromny entuzjazm na sali, ale też ogromny entuzjazm ludzi zgromadzonych pod budynkiem” – opowiada Adam Chajewski, który jako jeden z niewielu obywateli Polski brał udział w zjeździe autonomistów w Ejszyszkach na którym proklamowano Polski Kraj Narodowo-Terytorialny.

Read More

Marian Simonowicz: Ta idea była dobra

„Zjazd odbywał się w sali miejscowego kina, a ludzie zbierali się na ulicach dookoła, śpiewali pieśni mimo, że jak pamiętam, była wtedy pochmurna pogoda, padał deszcz. Jednak ludzie stali na ulicy. Kiedy były te pierwsze narodowe, polskie odruchy to naprawdę była euforia. Ludzie to odczuwali” – Marian Simonowicz wspomina zjazd w Ejszyszkach, który 1990 roku uchwalił tworzenie Polskiego Kraju Narodowo-Terytorialnego.

Read More

Zbigniew Jedziński: Przekonaliśmy się, że mamy siłę

„Uważaliśmy, że to dla nas jedyne wyjście aby obronić swoją tożsamość narodową przed nową litewską polityką. Wierzyliśmy, że się uda. Byliśmy w dobrych nastrojach. Uchwalono Statut autonomii. Po pierwsze on stanowił, że autonomia miała być w składzie Litwy” – powiedział nam poseł Akcji Wyborczej Polaków na Litwie-Związku Chrześcijańskich Rodzin, a w latach przełomu przewodniczący rady miasta Podbrodzia Zbigniew Jedziński.

Read More

Idea autonomii szła jak burza – wywiad z Janem Sienkiewiczem

„Był to czas kiedy, przynajmniej kilka dni takich było, zastanawiałem się, czy wypuszczać dzieci do szkoły czy może lepiej niech posiedzą w domu. Napięcie było bardzo wielkie” – wspomina czasy przełomu na Litwie pierwszy prezes Związku Polaków na Litwie Jan Sienkiewicz. Choć nie był wśród liderów ówczesnego ruchu na rzecz autonomii Wileńszczyzny, omawia szeroki kontekst historyczny ich działalności.

Read More
Loading